Là lực lượng nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ phòng chống bão lụt (PCBL), tìm kiếm cứu nạn (TKCN), giảm nhẹ thiên tai ở địa phương, lực lượng vũ trang (LLVT) Quân khu 2 đã tích cực, chủ động triển khai đồng bộ nhiều biện pháp giúp nhân dân, địa phương khắc phục hậu quả, được cấp ủy, chính quyền và nhân dân các dân tộc đánh giá cao. Phóng viên Tạp chí Hậu cần đã có cuộc phỏng vấn đồng chí Thiếu tướng Hoàng Ngọc Dũng - Phó Tư lệnh Quân khu 2 về vấn đề này.

PV: Đề nghị đồng chí Phó Tư lệnh cho biết đặc điểm, tình hình thiên tai, bão lụt trên địa bàn Quân khu và những khó khăn trong thực hiện nhiệm vụ PCBL, TKCN, khắc phục hậu quả?

Thiếu tướng Hoàng Ngọc Dũng: Quân khu 2 nằm ở phía Bắc và Tây Bắc của Tổ quốc, có diện tích bằng 1/5 diện tích cả nước nhưng địa hình rất đa dạng và hiểm trở, với hơn 75% là đồi núi. Địa bàn Quân khu gồm 9 tỉnh, với 88 huyện, thị (thành phố), 1.536 xã, phường (thị trấn); dân số trên 7,6 triệu người với 34 dân tộc anh em. Những năm gần đây, trên địa bàn Quân khu, tình hình khí hậu, thời tiết diễn biến hết sức phức tạp, khó lường, ngày càng cực đoan; thiên tai khốc liệt, tính trái quy luật ngày càng gia tăng và ở mức độ, cường độ lớn hơn, liên tục hơn. Hằng năm, thường xuyên xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất…, nhất là ảnh hưởng của hoàn lưu sau bão, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.

leftcenterrightdel
Thiếu tướng Hoàng Ngọc Dũng

Mặc dù kinh tế - xã hội các tỉnh trên địa bàn Quân khu đã có bước phát triển nhưng còn rất nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao. Nhiều địa phương chưa có trang bị, thiết bị công nghệ cao để dự báo, cảnh báo sớm thiên tai, ngân sách phục vụ cho công tác phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai còn rất hạn hẹp. Trình độ dân trí nhìn chung còn thấp, nhận thức về thiên tai, thảm họa còn hạn chế. Đồng bào sống ở vùng sâu, vùng xa, sống phân tán, với tập quán sống ven sông, suối, nên khó thông báo, cảnh báo thiên tai, đặc biệt khi có lũ về rất nguy hiểm. Bên cạnh đó, hệ thống giao thông phát triển chậm, nhiều đường độc đạo, đi lại khó khăn, dễ bị chia cắt cục bộ. Phương tiện, trang bị PCBL, TKCN còn thiếu, chưa đồng bộ, nhất là các loại xe, máy công trình.

PV: Bộ Tư lệnh Quân khu đã chỉ đạo ngành Hậu cần triển khai những giải pháp gì để bảo đảm đầy đủ, kịp thời về mặt hậu cần cho các đơn vị thực hiện nhiệm vụ PCBL, TKCN ?.

Thiếu tướng Hoàng Ngọc Dũng: Xuất phát từ đặc điểm, tình hình thiên tai, bão lụt trên địa bàn, Bộ Tư lệnh Quân khu đã chỉ đạo ngành Hậu cần thường xuyên phổ biến, giáo dục, quán triệt thực hiện nghiêm túc các văn bản, chỉ thị, quy định về PCTT - TKCN cho cán bộ, chiến sĩ cơ quan, phân đội hậu cần các cấp. Tổ chức phân cấp dự trữ vật chất hậu cần phù hợp với từng cấp. Hằng năm, tiến hành kiểm tra, rà soát, điều chỉnh, bổ sung kế hoạch bảo đảm hậu cần (BĐHC)cho nhiệm vụ phòng chống thiên tai (PCTT) - TKCN sát thực tế, nhiệm vụ. Chú trọng dự trữ và kiểm tra lượng dự trữ ở các địa bàn trọng điểm, có độ dốc lớn, ven sông Đà, sông Mã, sông Thao... Duy trì nghiêm các chế độ trực, chuẩn bị mọi mặt chu đáo, đầy đủ lực lượng, phương tiện, vật chất hậu cần, bảo đảm cho các đơn vị làm nhiệm vụ PCTT - TKCN, sẵn sàng cơ động khi có lệnh, nhất là các phân đội vận tải, quân y. Xây dựng kế hoạch, tổ chức luyện tập phương án BĐHC thực hiện nhiệm vụ PCTT – TKCN để nâng cao khả năng cơ động lực lượng, khả năng BĐHC các cấp. Phối hợp chặt chẽ với ban chỉ huy PCBL các địa phương để tổ chức luyện tập, diễn tập PCBL. Tăng cường các chế độ trực khi có dự báo về thiên tai, kiểm tra, kiện toàn lực lượng, phương tiện hậu cần, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ. Quá trình tổ chức thực hiện, vận dụng linh hoạt phương châm “4 tại chỗ” (Chỉ huy tại chỗ; lực lượng tại chỗ; cơ sở vật chất, trang bị, phương tiện tại chỗ; hậu cần tại chỗ). Chủ động hiệp đồng trước với chính quyền địa phương và các lực lượng liên quan trên địa bàn để huy động lực lượng, phương tiện, vật chất hậu cần tại chỗ, sẵn sàng bảo đảm đầy đủ, kịp thời các mặt hậu cần cho các đơn vị làm nhiệm vụ PCTT - TKCN, giúp đỡ nhân dân.

PV: Xin đồng chí cho biết một số kết quả cụ thể về việc Quân khu đã tổ chức triển khai giúp nhân dân PCBL, TKCN, khắc phục hậu quả thiên tai năm 2017 - 2018?

Thiếu tướng Hoàng Ngọc Dũng: Năm 2017, thiên tai đã làm thiệt hại rất lớn đến tính mạng, tài sản của nhân dân, trị giá hàng nghìn tỷ đồng. Toàn Quân khu đã huy động 22.856 lượt cán bộ, chiến sĩ, dân quân tự vệ và 240 lượt phương tiện giúp nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai. Nổi bật là: Tháng 8/2017, khi xảy ra trận lũ quét kinh hoàng tại huyện Mù Cang Chải/Yên Bái và các huyện Mường La, Phù Yên, Vân Hồ, Bắc Yên/Sơn La, Quân khu đã điều động 8.839 cán bộ, chiến sĩ, huy động 11.682 dân quân, 155 xe, máy, cùng với 06 tổ quân y của Bộ CHQS tỉnh Sơn La, Yên Bái, Sư đoàn 316 và Bệnh viện Quân y 6 tham gia cứu hộ, cứu nạn, sơ tán dân ra khỏi vùng nguy hiểm, giúp nhân dân các địa phương khắc phục hậu quả bão lũ.

Tính đến tháng 9 năm 2018, trên địa bàn Quân khu xảy ra 28 vụ mưa lũ, giông lốc, 03 vụ sạt lở đất. Quân khu đã huy động 4.078 cán bộ, chiến sĩ, 9.572 dân quân, 507 xe, máy các loại, 21 xuồng cao tốc, giúp nhân dân khắc phục hậu quả. Điển hình là: Tháng 6/2018, mưa nhiều, lũ ống, lũ quét, sạt lở đất, ngập úng xảy ra trên địa bàn 06 tỉnh (Lai Châu, Hà Giang, Lào Cai, Điện Biên, Tuyên Quang, Phú Thọ) gây hậu quả nghiêm trọng, nhất là 02 tỉnh Lai Châu, Hà Giang. Trước tình hình đó, Quân khu cử các đồng chí trong chỉ huy Bộ Tư lệnh cùng cơ quan đi các hướng Lai Châu, Hà Giang để tăng cường chỉ huy và phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương chỉ đạo công tác PCBL, khắc phục hậu quả, TKCN. Được sự chỉ đạo kịp thời của Bộ Tư lệnh, Bệnh viện Quân y 6, 109, Bệnh xá Sư đoàn 316 đã tổ chức các đội phẫu thuật cứu chữa cơ bản, tổ phòng chống dịch, PCBL mang theo các loại trang bị, vật chất, cơ động đến các địa bàn thực hiện nhiệm vụ. Bộ CHQS các tỉnh cũng khẩn trương điều động các lực lượng cùng với nhân dân các địa phương khắc phục hậu quả. Toàn Quân khu đã huy động 2.935 cán bộ, chiến sĩ, 1.570 dân quân cùng 146 phương tiện tham gia. Kết quả đã giúp tìm kiếm được 15 nạn nhân mất tích; sửa chữa 192 nhà dân, dựng 44 nhà tạm, di dời 619 nhà dân đến vị trí an toàn; giúp tỉnh Lai Châu, Điện Biên khắc phục sạt lở đất trên tuyến giao thông Quốc lộ 32, 4D, 12, 4H, tỉnh lộ 127 và các tuyến giao thông liên xã... Ngoài ra, Quân khu còn chỉ đạo Bộ CHQS các tỉnh hỗ trợ một phần lương thực, thực phẩm (LTTP), thuốc men, chăn màn, quần áo cho nhân dân ở vùng bị sạt lở, lũ quét có thiệt hại nặng nề.

Trong đợt lũ tháng 7/2018, do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 3, trên địa bàn tỉnh Yên Bái, Sơn La, Lào Cai, Phú Thọ bị ngập úng và lũ ống, Quân khu thành lập các đoàn công tác trực tiếp xuống các tỉnh Yên Bái và Phú Thọ để tăng cường chỉ huy, chỉ đạo khắc phục hậu quả. Huy động 7.646 cán bộ, chiến sĩ, dân quân tự vệ, dự bị động viên; 322 xe ô tô vận tải các loại, 21 xuồng cao tốc, 02 xe thông tin VISAT, cùng các trang bị cứu hộ cứu nạn, LTTP, thuốc y tế, vệ sinh phòng dịch, vệ sinh môi trường, tham gia giúp nhân dân khắc phục hậu quả do thiên tai, TKCN. Bộ CHQS tỉnh Yên Bái, Sơn La, Lào Cai, Phú Thọ huy động lực lượng, phương tiện tổ chức di dời nhà dân đến nơi an toàn; tổ chức tiếp tế LTTP, nước uống cho nhân dân bị nạn. Kết quả đã tìm được 21 nạn nhân mất tích; di dời 2.997 hộ dân ra khỏi vùng nguy hiểm đến vị trí an toàn, vận chuyển 1.160 m3 đất đá kè đường giao thông, thu dọn 75.390 m3 bùn đất tại các trường học, công sở, đường giao thông, nhà dân, khắc phục điểm sạt lở bờ sông Hồng, phun thuốc khử trùng 91.500 m2, phun thuốc khử khuẩn nguồn nước cho 3.000 giếng nước, 13 công trình, 3.500 hộ dân, tiếp nhận, vận chuyển 03 tấn lương khô, 50 bộ nhà bạt, 05 máy bơm nước, 05 máy phát điện và các vật chất khác để hỗ trợ cho nhân dân...

Trong thực hiện nhiệm vụ này, Bộ Tư lệnh Quân khu đã triển khai mạng thông tin liên lạc, trực ban, nắm tình hình hậu cần và nhu cầu bức thiết của người dân vùng bị thiên tai, bão lũ. Phối hợp với địa phương để thống nhất kế hoạch chung bảo đảm cứu hộ, cứu nạn, tìm kiếm người mất tích, cứu chữa người bị thương, bảo đảm kịp thời nhu cầu ăn, ở, sinh hoạt cho số người dân trực tiếp bị ảnh hưởng; tổ chức các tổ quân y cơ động, đội phẫu thuật cứu chữa cơ bản, triển khai phối hợp với y tế địa phương (hoặc độc lập ngay sau khi đến địa bàn) để vệ sinh phòng dịch, cải tạo môi trường, xử lý nguồn nước... sau bão lũ. Đồng thời, bảo đảm LTTP (lương khô, gạo...), các loại nhu yếu phẩm, dụng cụ sinh hoạt thiết yếu (chăn màn, nhà bạt...); tổ chức tốt lực lượng vận tải bộ để giúp đỡ nhân dân, nhất là khi vào các thôn bản bị cô lập, chia cắt, không còn đường cơ động cho các phương tiện khác. Bảo đảm cho các lực lượng TKCN đầy đủ nhà bạt, quân tư trang, LTTP, thuốc men cùng một số vật chất khác. Các tổ quân y, phục vụ nấu ăn chủ động phối hợp với chính quyền địa phương, trung tâm y tế các huyện, các tổ chức quần chúng (như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ) bảo đảm tốt cho các lực lượng tham gia thực hiện nhiệm vụ.

PV: Từ thực tiễn tham gia giúp nhân dân PCBL, TKCN, khắc phục hậu quả, Quân khu rút ra bài học gì, nhất là trong công tác BĐHC?

Thiếu tướng Hoàng Ngọc Dũng: Bài học đầu tiên rút ra là phải tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp đối với công tác PCBL, TKCN; phải coi công tác chuẩn bị sẵn sàng PCBL như SSCĐ. Thường xuyên duy trì đủ quân số, lực lượng, trang bị, phương tiện và các loại vật chất khác; duy trì nghiêm các chế độ trực PCTT. Thường xuyên kiểm tra, chỉ đạo, tổ chức huấn luyện, luyện tập, diễn tập PCTT, bão lụt ở tất cả các cấp, nâng cao khả năng cơ động, ứng phó, bảo đảm của các lực lượng, phương tiện thực hiện nhiệm vụ, đặc biệt là các phân đội vận tải, quân y. Tập trung huấn luyện phương pháp sử dụng, điều khiển các phương tiện TKCN, kỹ thuật cấp cứu người bị nạn trong điều kiện bão lụt... Cùng với đó, làm tốt công tác dự báo, nắm chắc quy luật, thời gian hay xảy ra thiên tai, địa hình, đường giao thông, các khu vực thường có bão, lũ lụt, sạt lở đất, dự kiến được mức độ thiệt hại… để chủ động ứng phó, không để bị động, bất ngờ. Xác định nhu cầu và phân cấp dự trữ vật chất hợp lý, kết hợp giữa dự trữ “bằng hiện vật” và “bằng tiền”, phù hợp với đặc điểm, tình hình, nhiệm vụ cụ thể; những địa bàn trọng điểm, thường xảy ra bão, lụt, dễ bị chia cắt cần dự trữ nhiều hơn; chỉ đạo dự trữ các mặt hàng chủ yếu, như LTTP, cơ số thuốc PCBL, xăng dầu, nhà bạt, máy phát điện, đèn bão... Hiệp đồng chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền, nhân dân địa phương, giữa các lực lượng tham gia làm nhiệm vụ; chủ động khai thác, tạo nguồn hậu cần tại chỗ kịp thời, huy động được mọi nguồn nhân lực, vật lực của các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân trên địa bàn. Tổ chức chỉ huy, chỉ đạo, điều hành chặt chẽ, tập trung, thống nhất. Bảo đảm ăn, nghỉ dã ngoại cho bộ đội phù hợp với điều kiện cụ thể. Chỉ đạo các bệnh viện có kế hoạch, phương án sẵn sàng làm nhiệm vụ thu dung, cấp cứu hàng loạt, đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các cơ sở dân y trong tổ chức thực hiện. Coi trọng tổng kết, rút kinh nghiệm để hoàn thiện kế hoạch tổ chức, bố trí lực lượng, thực hiện tốt công tác PCTT - TKCN trong mọi tình huống.

PV: Đồng chí có kiến nghị, đề xuất gì nhằm nâng cao hiệu quả PCBL, TKCN, khắc phục hậu quả thiên tai trên địa bàn cả nước nói chung, Quân khu 2 nói riêng?.

Thiếu tướng Hoàng Ngọc Dũng: Đối với những địa bàn thường xảy ra bão lụt, dễ bị chia cắt, cần lập bản đồ cảnh báo; tăng độ che phủ rừng; hạn chế tác động đến môi trường, tài nguyên đất, nhất là khu vực đồi núi cao. Nghiên cứu tăng phân cấp và lượng dự trữ các loại vật chất thiết yếu, kể cả hàng dự trữ quốc gia cho quốc phòng; bổ sung trang bị các loại xuồng có công suất nhỏ để cứu hộ, cứu nạn ở những nơi có sông, suối nhỏ; mua sắm bổ sung các trang bị, công cụ lao động như cưa máy, thang, cuốc, xẻng.... Các đơn vị phải thường xuyên nắm chắc khả năng, dự báo tình hình bão lũ tại từng địa bàn, địa phương. Xây dựng kế hoạch cụ thể, thường xuyên luyện tập các phương án bảo đảm, huấn luyện bộ đội hoạt động trong điều kiện thực hiện nhiệm vụ PCBL, TKCN, phòng chống giảm nhẹ thiên tai. Đồng thời, khảo sát, nắm chắc tình hình kinh tế - xã hội, dân cư để có phương án, kế hoạch bảo đảm ăn, nghỉ khi phải sơ tán đồng bào tránh bão, lụt. Xác định vị trí, chuẩn bị bãi đáp hạ máy bay để tiếp tế, chi viện cho các lực lượng làm nhiệm vụ và cứu trợ đồng bào vùng lũ lụt khi cần thiết. Nâng cao hiệu quả công tác quan trắc, dự báo, cảnh báo sớm về thiên tai. Đầu tư ứng dụng công nghệ mới vào dự báo, cảnh báo lũ, nhất là những thiết bị tự động cảnh báo sớm thiên tai, hệ thống thông tin liên lạc để giúp các địa phương phát hiện sớm và phòng tránh lũ ống, lũ quét, sạt lở đất... Đầu tư, mua sắm, dự trữ một số vật chất hậu cần thiết yếu để sẵn sàng bảo đảm cho đơn vị trong vùng bão lũ và ứng cứu, giúp đỡ nhân dân khi có tình huống. Bổ sung phương tiện, thiết bị chuyên dùng hiện đại, phù hợp với đặc điểm địa hình miền núi cho các lực lượng PCTT-TKCN theo hướng chuyên nghiệp. Bổ sung, điều chỉnh các quy định về hỗ trợ khẩn cấp, khắc phục hậu quả sau thiên tai, nhằm đáp ứng kịp thời các tình huống thiên tai có thể xảy ra.

PV: Xin cảm ơn đồng chí Phó Tư lệnh!

HỒNG QUANG (thực hiện)